ناگفته های یک خلبان فانتوم از دوران دفاع مقدس

به گزارش ایکنا از خراسان رضوی، سرتیپ خلبان عباس پورعلی، از خلبانان هواپیمای F_4 در دوران دفاع مقدس، در مراسم روایت فاتحان آسمان که امروز دوم مهرماه به مناسبت چهل و ششمین سالروز دفاع مقدس در سازمان جهاددانشگاهی خراسان رضوی برگزار شد، به بیان خاطرات، ناگفته های آموزش پرواز پیش از انقلاب، مأموریت های حساس هوایی در سال های جنگ تحمیلی پرداخت و با تبریک مناسبت دفاع مقدس اظهار کرد: بسیار خرسندم که اساتید و بزرگان محترم دانشگاه یادی از گذشتگان، ایثارگران و شهدایی می کنند که برای عزت و امنیت این مرز و بوم جان فشانی کردند.

وی با اشاره به ورود خود به نیروی هوایی در سال 1348 افزود: در آن دوره آموزش های خلبانی در داخل کشور گسترده نشده بود و از میان داوطلبان سراسر کشور، تنها دو یا سه نفر در معاینات سخت گیرانه پزشکی پذیرفته شدیم و تعداد خلبانان دوره ما بسیار محدود بود. با توجه به همکاری های نظامی وقت، دانشجویان برای گذراندن دوره های تخصصی و پیشرفته عازم آمریکا می شدند و حقوق تحصیلی از سوی آن ها پرداخت می شد؛ چرا که زیرساخت های آموزشی در داخل کشور کامل نبود.

این خلبان پیشکسوت ادامه داد: اوایل سال 1349 پس از گذراندن دوره های فشرده زبان تخصصی و آزمون های سنگین، به آمریکا اعزام شدیم. در آنجا دانشجویان از کشورهای مختلف تقسیم بندی می شدند. در دوره آمریکا، پرواز با سه مدل هواپیما را آموزش دیدیم که آخرین پرنده، هواپیمای F-38 بود که تقریبا مشابه هواپیمای F-4 ایران است.

سرتیپ پورعلی با تشریح وضعیت آموزش ها و پایگاه ها پس از فارغ التحصیلی و بازگشت به کشور تصریح کرد: ابتدا حدود شش ماه در پایگاهی در اهواز با هواپیمای F-5 که سبک و مجهز به موشک های کوچک هوا به هوا است پرواز کردم، سپس به پایگاه یکم شکاری مهرآباد تهران منتقل شدم و دوره های پروازهای پیشرفته شبانه، سوخت گیری هوایی و استفاده از موشک های راداری پرقدرت آغاز شد.

وی اظهار کرد: در سال 1350 یک گردان از ما را به بندرعباس اعزام کردند. بندرعباس نخستین پایگاه شکاری جنوب کشور بود که مراحل اولیه راه اندازی را طی می کرد و پدافند چندانی نداشت. من جزء نخستین خلبانانی بودم که در این پایگاه مستقر شدم و عملیات ها و گشت های هوایی را در پهنه خلیج فارس و منطقه چابهار انجام می دادم.

فضای نیروی هوایی در آستانه انقلاب اسلامی

این فرمانده دوران دفاع مقدس با اشاره به حوادث دوران انقلاب اسلامی گفت: در زمان پیروزی انقلاب در پایگاه بندرعباس مستقر بودم و با وجود اینکه بیشتر خلبانان در آمریکا دوره دیده بودند، به آرمان های انقلاب اسلامی کاملاً پایبند ماندند. در روزهای نخست پس از انقلاب تحرکاتی برای انحلال برخی یگان ها انجام شد، اما هم رزمان ما پایگاه ها را حفظ کردند و با جدیت ایستادند؛ همین نیروها بعدها سکان فرماندهی ارشد نیروی هوایی را به دست گرفتند و بنده نیز مسئولیت هایی را در پایگاه عهده دار بودم.

سرتیپ پورعلی با یادآوری آغاز جنگ تحمیلی در 31 شهریور 1359 اظهار کرد: روز اول جنگ که خبر رسید پایگاه های هوایی بوشهر، همدان، تهران، تبریز و دزفول هدف حمله غافلگیرانه جنگنده های رژیم بعث قرار گرفته اند، غافلگیر شدیم، اما اتاق عملیات بی درنگ طرح ریزی پاسخ را آغاز کرد و صبح روز بعد یعنی اول مهرماه عملیات حماسی و بزرگ کمان 99 رقم خورد و حدود 140 فروند جنگنده از پایگاه های مختلف به پرواز درآمدند و تأسیسات و مراکز حیاتی دشمن بعثی را در عمق خاک عراق بمباران کردند، پس از آن روز مأموریت های هوایی کشور به صورت 24 ساعته و شبانه روزی ادامه یافت.

این خلبان جنگنده فانتوم ادامه داد: به دلیل شرایط جغرافیایی و فاصله مأموریت ها، پروازها عموماً از پایگاه همدان انجام می شد. در آن مقطع حدود 450 خلبان شکاری و بیش از 300 فروند هواپیمای فانتوم در ناوگان داشتیم. نیروی هوایی در تمامی سال های جنگ تحمیلی کارآمدی کم نظیری داشت؛ حتی زمانی که جنگنده ای مورد اصابت قرار می گرفت، خلبانان تمام تلاش خود را می کردند که آن را به سلامت روی زمین بنشانند تا روحیه سایر هم رزمان حفظ شود.

وی بیان کرد: تا سال 1362 علاوه بر مأموریت های شبانه روزی، مسئولیت آموزش خلبانان جدید را نیز در بندرعباس برعهده داشتم. بسیاری از شهدای والامقام و نام آور مانند شهید بابایی و شهید اردستانی یا هم دوره ما بودند یا از نسل خلبانان جوان تر بعد از ما به شمار می رفتند.

این خلبان پیشکسوت با تشریح یکی از پیچیده ترین عملیات های هوایی تاریخ جنگ ها گفت: عراق برای در امان ماندن از ضربات هوایی ما، هواپیماهایش را به پایگاه الولید در غربی ترین نقطه مرزی خود با سوریه منتقل کرده بود. مأموریت در چنین مسافت طولانی پیش از آن تنها یک بار توسط خلبانان رژیم صهیونیستی انجام شده بود، اما خلبانان ایرانی عملیاتی با رفت و برگشت چند هزار کیلومتری و عمق نفوذ بالای 1000 کیلومتر را طراحی کردند.

سرتیپ پورعلی افزود: این عملیات مستلزم سوخت گیری های هوایی پیچیده بود. هشت فروند فانتوم هرکدام مجهز به 24 بمب، از همدان به پرواز درآمدند و با پرواز در ارتفاع بسیار پایین از لابه لای دره ها و کوه های مرزی ترکیه و عراق، پس از دریافت سوخت در آسمان، پایگاه الولید را منهدم کردند. در جریان این مأموریت هواپیمای شهید محمود خضرایی آسیب دید و مجبور به فرود اضطراری در جاده ای در سوریه شد که پس از حدود یک ماه پیگیری به کشور بازگردانده شد؛ همچنین خلبانان دلاوری مانند شهید محمود اسکندری با پرواز در ارتفاع بسیار پایین حماسه آفرینی کردند.

وی  با اشاره به تجربه شخصی بیش از 4000 ساعت پرواز و عملیات جنگی گفت: فانتوم هواپیمایی دو کابینه است که خلبان جلو هدایت پرواز و خلبان عقب کنترل سامانه های تسلیحاتی را برعهده دارد. در یکی از مأموریت های گشت شبانه در محور کرمانشاه و مرز، به همراه خلبان خسرو اخباری که تازه ازدواج کرده بود، پس از حدود دو ساعت پرواز و سوخت گیری هوایی، در حوالی همدان رادار هشدار داد که یک فروند میگ عراقی روی هواپیمای ما قفل کرده است. بی درنگ با هماهنگی دقیق، موشک راداری را شلیک کردم که هدف منهدم و رادار دشمن خاموش شد.

سرتیپ پورعلی به سوابق خدمتی خود در سال های پس از 1362 اشاره کرد و افزود: در سال 1362 به عنوان فرمانده گردان در تهران خدمت می کردم. پس از ارائه گزارشی جامع از آمادگی ها و قابلیت های پروازی به رهبر شهید انقلاب که در آن زمان رئیس جمهور بودند، مسئولیت پروازهای ویژه تشریفات و سفرهای رسمی داخلی و خارجی در دوران ریاست جمهوری ایشان به بنده محول شد. در جریان این سفرها خاطرات فراوانی از زهد، دقت نظر، نظم اخلاقی و رفتار ایشان و خانواده شان به یادگار دارم. این پروازها گاه با مخاطرات فنی نیز روبه رو می شد که شکر خدا ایشان آسیبی نمی دیدند.

فرماندهی پایگاه جوادالائمه(ع) مشهد و توسعه جهاد خودکفایی

این خلبان پیشکسوت با اشاره به انتصاب خود پس از پایان دفاع مقدس اظهار کرد: در سال 1374 با حکم و تدبیر مستقیم مقام معظم رهبری، به فرماندهی پایگاه هوایی جوادالائمه(ع) مشهد منصوب شدم. در آن مقطع مشهد تنها دارای یک سایت پدافندی بود؛ با انتقال و سازمان دهی جنگنده های پیشرفته ای که از جریان جنگ خلیج فارس وارد کشور شده بودند، پایگاه شکاری مشهد را به طور رسمی فعال و تجهیز کردیم.

این فرمانده دوران دفاع مقدس تصریح کرد: افتخار داشتم که از پایه گذاران و بنیان گذاران حرکت جهاد خودکفایی در نیروی هوایی و ارتش جمهوری اسلامی ایران باشم؛ نهادی که توانست با تکیه بر نبوغ و توانمندی متخصصان داخلی، پروژه های بسیار بزرگ مانند تعمیرات اساسی و سنگین هواپیماها و ساخت و بومی سازی قطعات حساس را با موفقیت به سرانجام برساند.

سرتیپ خلبان پورعلی به تشریح مسائل فنی و پشتیبانی دوران دفاع مقدس پرداخت و افزود: پس از پیروزی انقلاب هیچ کشوری هواپیما و ادوات به ما واگذار نمی کرد، در نقطه مقابل عراق هیچ گونه کمبودی از نظر قطعه نداشت و از کمک های گسترده کشورها، به ویژه جنگنده های اهدایی فرانسه استفاده می کرد. ما حتی برای تجهیز برخی پرنده های موجود که کاربری ترابری داشتند ولی امکان نصب تسلیحات را دارا بودند تلاش می کردیم، همچنین هواپیماهایی در اختیار داشتیم که سامانه های سیم کشی شلیک آن را پیش از انقلاب قطع کرده بودند و گرچه مدتی طول کشید، اما با توان متخصصان داخلی بدنه و پرواز آن ها سرپا شد.

وی درباره مأموریت خرید جنگنده از روسیه پیش از فروپاشی آن کشور گفت: در سفر تاریخی همراه با مرحوم آیت الله اکبر هاشمی رفسنجانی به مسکو، موضوع خرید جنگنده های میگ_29 پیگیری و نهایی شد. گرچه این جنگنده ها وارد کشور شده و با همت متخصصان داخلی آماده پرواز شدند، اما ورود آن ها مصادف با روزهای پایانی جنگ شد و نقشی در جریان نبردهای دوران جنگ ایفا نکرد؛ هرچند بعدها به موشک ها و تجهیزات لازم مجهز شدند و در شبکه دفاعی کشور مورد استفاده قرار گرفتند.

سرتیپ پورعلی با تجلیل از ایثارگری کادر فنی و پروازی بیان کرد: خلبانی حرفه ای سرشار از خطر است. پرواز در شرایط تحریم و با آسیب های سامانه ای ناشی از جنگ تنها با اتکا به ایمان، مهارت و شجاعت خلبانان ایرانی ممکن بود که توانستند آسمان کشور را با سربلندی حفظ کنند.

نقش برجسته دانشگاهیان در دوران دفاع مقدس

در ادامه ابراهیم مروتی، سرپرست معاونت فرهنگی جهاددانشگاهی خراسان رضوی ضمن تجلیل از ایثارگران و پیشکسوتان عرصه جهاد و شهادت اظهار کرد: امروز گرد هم آمده ایم تا بار دیگر دلاوری ها و رشادت های این سربازان جان برکف انقلاب اسلامی را مرور کنیم.

وی با اشاره به نقش بی بدیل دانشگاه ها در دوران دفاع مقدس گفت: طبق آمار منتشرشده از سوی وزارت علوم، دانشگاه های سراسر کشور در دوران جنگ تحمیلی سه هزار و 97شهید دانشجو تقدیم انقلاب کرده اند که این عزیزان در رشته ها و سطوح علمی مختلف، از دانشگاه تهران گرفته تا دانشگاه فردوسی مشهد در مسیر دفاع از میهن به شهادت رسیدند.

مروتی به تشریح وضعیت علمی شهدای دانشجو پرداخت و افزود: بسیاری از این شهدا از نخبگان علمی کشور بودند؛ از جمله شهیدان محسن حاجی بابا؛ رتبه 4 پزشکی، محسن وزوایی؛ رتبه یک کنکور سراسری، محمود شهبازی؛ رتبه 17 کنکور و احمدرضا احمدی؛ رتبه یک کنکور در سال 1364 در کنکور پزشکی بوده است. این شهیدان با وجود جایگاه والای علمی، حضور در جبهه های حق علیه باطل را برگزیدند.

وی با بیان آماری از شهدای دانشگاه های بزرگ کشور اظهار کرد: دانشگاه تهران و علوم پزشکی با تقدیم حدود 200 شهید، دانشگاه اصفهان با بیش از 110 شهید و دانشگاه فردوسی مشهد با 37 شهید دانشجو، نقش آفرینی پررنگی در این عرصه داشتند، همچنین جهاددانشگاهی نیز در مسیر تحقق آرمان های نظام اسلامی 103شهید سرافراز را تقدیم کرده است.

سرپرست معاونت فرهنگی جهاددانشگاهی خراسان رضوی در پایان با تأکید بر نقش راهبردی دانشگاه ها در حوزه های درمانی، مهندسی و پشتیبانی جنگ گفت: امروز وظیفه داریم از آن ظرفیت های عظیم برای تبیین حقایق آن دوران استفاده کنیم.

انتهای پیام